Jeden słabszy miesiąc potrafi mocno obciążyć małą firmę, zwłaszcza gdy same składki społeczne przekraczają 1,7 tys. zł. Wakacje od ZUS w 2026 roku pozwalają raz na 12 miesięcy nie opłacać części składek za siebie, bez zawieszania działalności i bez utraty ciągłości ubezpieczenia. Wyjaśniam, kto może skorzystać z ulgi, ile można zaoszczędzić, jakie terminy obowiązują oraz o czym łatwo zapomnieć przy rozliczeniu.
Najważniejsze zasady ulgi w 2026 roku w kilku punktach
- Jeden miesiąc w roku można wybrać samodzielnie, ale wniosek składa się miesiąc wcześniej.
- Ulga obejmuje składki społeczne przedsiębiorcy, a także dobrowolne chorobowe oraz FP i FS, jeśli są opłacane.
- Składka zdrowotna nie jest objęta zwolnieniem, podobnie jak składki za pracowników i zleceniobiorców.
- Przedsiębiorca musi między innymi zgłaszać do ubezpieczeń nie więcej niż 10 osób, licząc siebie.
- Przy zasadach ogólnych maksymalna oszczędność wynosi około 1926,76 zł miesięcznie, bez składki zdrowotnej.
- Zwolnione składki finansuje budżet państwa, dlatego miesiąc ulgi zachowuje wpływ na przyszłą emeryturę i uprawnienia z ubezpieczeń społecznych.
Na czym polegają wakacje składkowe i ile można zyskać
To nie jest odroczenie płatności ani pożyczka, którą trzeba później oddać. W wybranym miesiącu państwo finansuje za przedsiębiorcę określone składki na jego własne ubezpieczenia. Firma może normalnie działać, wystawiać faktury i osiągać przychody.
Zwolnienie obejmuje obowiązkowe składki emerytalne, rentowe i wypadkowe. Może objąć także dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeśli przedsiębiorca ma obowiązek je opłacać. Nie obejmuje natomiast składki zdrowotnej ani składek należnych za zatrudnione osoby.
| Rodzaj rozliczenia w 2026 roku | Orientacyjna kwota objęta ulgą | Co trzeba dopłacić |
|---|---|---|
| Zasady ogólne z chorobowym | 1926,76 zł | Składka zdrowotna |
| Zasady ogólne bez chorobowego | 1788,29 zł | Składka zdrowotna |
| Preferencyjne składki z chorobowym | około 456,18 zł | Składka zdrowotna |
| Mały ZUS plus | Kwota zależna od podstawy wymiaru | Składka zdrowotna |
Podane wartości dotyczą minimalnych podstaw i standardowej stopy składki wypadkowej. W praktyce kwota może być inna, jeśli przedsiębiorca zadeklarował wyższą podstawę albo podlega innej stopie wypadkowej. ZUS podaje, że w 2026 roku minimalna podstawa składek społecznych na zasadach ogólnych wynosi 5652 zł, a preferencyjna 1441,80 zł.
Najważniejsza różnica w porównaniu z innymi ulgami polega na tym, że wakacje składkowe nie obniżają podstawy, od której naliczane są przyszłe świadczenia. Zwolnione składki są zapisane tak, jakby zostały opłacone, więc przedsiębiorca zachowuje ciągłość ubezpieczenia. To rozwiązanie jest pod tym względem korzystniejsze niż długotrwałe opłacanie niższych składek.
Kto może skorzystać z ulgi w 2026 roku
Uprawnieni są przedsiębiorcy wpisani do CEIDG oraz komornicy sądowi. Sama forma działalności nie wystarczy. Trzeba jeszcze spełnić kilka warunków dotyczących liczby ubezpieczonych, przychodu, historii współpracy z byłym pracodawcą i pomocy publicznej.
Limit 10 osób zgłoszonych do ubezpieczeń
W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku przedsiębiorca musi mieć zgłoszonych do ubezpieczeń nie więcej niż 10 osób, razem z sobą. Liczą się pracownicy, większość zleceniobiorców oraz osoby współpracujące. Uczniowie i studenci do 26. roku życia wykonujący umowę zlecenia są z tego limitu wyłączeni.
Liczy się suma osób zgłoszonych w całym miesiącu, nawet jeśli dana umowa trwała tylko kilka dni. To częsty punkt sporny. Jeżeli w maju przedsiębiorca miał łącznie 11 ubezpieczonych, nie spełni warunku dla wniosku składanego w czerwcu, nawet gdy nigdy jednocześnie nie pracowało z nim 11 osób.
Przychód z dwóch poprzednich lat
Przy wniosku składanym w 2026 roku analizuje się przychody z 2024 i 2025 roku. Przedsiębiorca spełnia warunek, gdy w obu tych latach nie miał przychodu z działalności albo w co najmniej jednym z nich jego roczny przychód nie przekroczył równowartości 2 mln euro w złotych.
Nie chodzi o dochód po odliczeniu kosztów, lecz o przychód. To rozróżnienie ma znaczenie przy firmach o dużych obrotach i niskiej marży. Sam fakt, że przedsiębiorca niewiele zarobił, nie wystarczy, jeśli jego przychód przekroczył ustawowy limit.
Współpraca z byłym pracodawcą
Ulga nie przysługuje osobie, która w roku rozpoczęcia działalności lub w roku poprzednim wykonywała na etacie dla byłego pracodawcy czynności odpowiadające zakresowi nowej działalności, a później świadczyła dla niego te same usługi jako przedsiębiorca.
Ten warunek ma ograniczać sytuacje, w których etat jest tylko formalnie zastępowany działalnością gospodarczą. Jeśli grafik albo księgowość pokazuje podobny zakres usług dla tego samego podmiotu, przed złożeniem wniosku dobrze sprawdzić swoją sytuację z księgowym.
Limit pomocy de minimis
Wakacje składkowe są pomocą de minimis, czyli formą ograniczonego wsparcia publicznego dla przedsiębiorców. Łączna wartość takiej pomocy z ostatnich trzech lat nie może co do zasady przekroczyć 300 tys. euro. Informacje o wcześniejszym wsparciu trzeba podać we wniosku.
W praktyce największy problem powoduje nie sama kwota ulgi, lecz brak uporządkowanych zaświadczeń. Można złożyć oświadczenie z łączną wartością otrzymanej pomocy, co zwykle przyspiesza obsługę. Wydruk z systemu SUDOP nie zastępuje zaświadczeń, jeśli przedsiębiorca wybiera dokumentowanie pomocy załącznikami.
Jak złożyć wniosek i nie przegapić terminu
Wniosek składa się na formularzu RWS, wyłącznie elektronicznie z konta płatnika na portalu eZUS. Dokument złożony papierowo, e-mailem albo przez niewłaściwe konto nie będzie rozpatrzony.
- Wybierz miesiąc, za który chcesz uzyskać zwolnienie.
- Złóż wniosek RWS w miesiącu poprzedzającym wybrany termin.
- Uzupełnij informacje o przychodach, liczbie ubezpieczonych i pomocy de minimis.
- Sprawdź komunikaty na koncie płatnika eZUS.
- Po decyzji przygotuj dokumenty rozliczeniowe za miesiąc objęty ulgą.
Przykład jest prosty. Aby skorzystać ze zwolnienia za lipiec 2026 roku, wniosek trzeba złożyć najpóźniej 30 czerwca 2026 roku. Wniosek za grudzień składa się w listopadzie, a nie w grudniu. Złożenie dokumentu dwa miesiące wcześniej również nie spełnia ustawowego terminu.
W formularzu okres zwolnienia jest zwykle ustawiany na miesiąc następujący po miesiącu złożenia wniosku. Mimo to zawsze sprawdzam tę rubrykę przed wysłaniem, bo pomyłka w terminie może oznaczać utratę wybranego miesiąca. Wniosek może złożyć także pełnomocnik, jeśli ma odpowiednie umocowanie.
W 2026 roku formularz RWS został rozszerzony o pole dotyczące wersji PKD. Do końca tego roku można wskazywać wersję PKD 2007 albo PKD 2025, zależnie od sytuacji przedsiębiorcy. To drobny element, ale jego pominięcie może opóźnić rozpatrzenie dokumentu.
Co trzeba opłacić mimo zwolnienia
Najczęstszy błąd polega na założeniu, że w miesiącu ulgi nie trzeba przelewać do ZUS żadnych pieniędzy. Tymczasem przedsiębiorca nadal opłaca składkę zdrowotną. Jeśli zatrudnia pracowników lub zleceniobiorców, płaci również składki należne za te osoby.
Ulga obejmuje wyłącznie składki przedsiębiorcy. Nie zwalnia z rozliczeń kadrowych, wysłania deklaracji ani terminowego uregulowania zobowiązań dotyczących innych ubezpieczonych.
Przeczytaj również: Ile PiS przeznaczył na TVP? Zaskakujące kwoty i ich skutki
Dokumenty rozliczeniowe
Po uzyskaniu zwolnienia trzeba złożyć dokumenty z właściwym kodem wakacyjnym oraz wykazać składkę zdrowotną i ewentualne składki za pracowników. W przypadku jednoosobowej działalności zwykle potrzebne są odpowiednie raporty RCA i deklaracja DRA.
Jeżeli decyzja nie nadejdzie przed terminem rozliczenia, nie należy samodzielnie zakładać, że ulga została przyznana. ZUS wskazuje, że do czasu rozstrzygnięcia trzeba rozliczyć składki na dotychczasowych zasadach. Po pozytywnej decyzji można złożyć korektę dokumentów.
Gdy zwolnienie zostanie przyznane tylko częściowo albo zostanie odmówione, składki nieobjęte decyzją trzeba zapłacić. Od decyzji można się odwołać za pośrednictwem ZUS do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, co do zasady w terminie miesiąca od jej doręczenia.
Czy opłaca się wykorzystać ulgę właśnie w 2026 roku
Największy sens ma wybranie miesiąca, w którym firma zwykle ma niższe wpływy albo wyższe koszty. Dla sklepu sezonowego może to być miesiąc po zakończeniu sezonu, dla freelancera okres między większymi zleceniami, a dla firmy usługowej czas planowanego urlopu właściciela.
Nie wybierałbym jednak automatycznie grudnia tylko dlatego, że kojarzy się z przerwą świąteczną. W niektórych branżach grudzień jest najlepszym miesiącem sprzedażowym. Ulga jest najcenniejsza wtedy, gdy poprawia płynność finansową, a nie wtedy, gdy pasuje do kalendarza.
| Rozwiązanie | Co daje | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| Wakacje składkowe | Jeden miesiąc bez części składek za przedsiębiorcę, z zachowaniem ciągłości ubezpieczenia | Nie obejmują zdrowotnego ani składek za pracowników |
| Ulga na start | Brak składek społecznych przez pierwsze sześć miesięcy działalności | Dotyczy początkujących firm i nie obejmuje składki zdrowotnej |
| Składki preferencyjne | Niższa podstawa przez pierwsze 24 miesiące ubezpieczenia | Niższe składki mogą oznaczać niższe świadczenia |
| Mały ZUS plus | Podstawa zależna od dochodu z poprzedniego roku | Obowiązują limity przychodu i limit miesięcy korzystania |
Wakacje składkowe są wyjątkowe, bo nie obniżają przyszłych świadczeń w taki sposób jak długotrwałe opłacanie preferencyjnych składek. Nie oznacza to jednak, że można ignorować planowanie. Jeżeli firma ma stałe problemy z płynnością, jeden zwolniony miesiąc tylko łagodzi objaw, ale nie rozwiązuje przyczyny.
Mała checklista przed wysłaniem RWS
- Sprawdź, czy w poprzednim miesiącu liczba ubezpieczonych nie przekroczyła 10 osób.
- Ustal, czy analizowany przychód dotyczy 2024 i 2025 roku.
- Zweryfikuj historię współpracy z byłym pracodawcą.
- Przygotuj dane o pomocy de minimis z ostatnich trzech lat.
- Wybierz miesiąc, w którym zwolnienie faktycznie poprawi płynność firmy.
- Zostaw środki na składkę zdrowotną i zobowiązania za pracowników.
- Po decyzji sprawdź, czy dokumenty DRA i RCA zostały rozliczone prawidłowo.
W mojej ocenie największą wartość tej ulgi daje nie sama kwota, lecz możliwość zaplanowania jej z wyprzedzeniem. Przedsiębiorca, który zna sezonowość swojej sprzedaży i pilnuje terminów w eZUS, może potraktować zwolnienie jako rozsądne narzędzie zarządzania gotówką, a nie przypadkową ulgę do wykorzystania pod koniec roku.
Jedna ulga nie zastąpi dobrego planu dla firmy
W 2026 roku przedsiębiorcy nadal mogą skorzystać z wakacji składkowych raz w roku, o ile spełniają ustawowe warunki. Najważniejsze jest prawidłowe rozdzielenie tego, co zostaje zwolnione, od tego, co nadal trzeba zapłacić. Składki społeczne za właściciela może przejąć budżet państwa, ale zdrowotna, składki pracowników i formalne rozliczenie pozostają po stronie firmy.
Najbezpieczniej wybrać miesiąc po sprawdzeniu przychodów, liczby ubezpieczonych i dostępnego limitu pomocy de minimis. Dzięki temu ulga rzeczywiście odciąży działalność, nie powodując później problemów z deklaracjami ani niepotrzebnego zamieszania w rozliczeniach.
